LT | EN | RU | PL
O NAS
O litewskich kluczykarzach
Usługi
Punkty dorabiania kluczy

O litewskich kluczykarzach

 O litewskich kluczykarzach (z historii kowalstwa i cechów ślusarskich) 


ANNO 1516




            Pierwsze drewniane zamki i zasuwki były wykonywane w Egipcie już w II-gim tysiącleciu p.n.e. Zamki z metalirozpoczęto produkcję V-VI wieku n.e. w Europie PołudniowejUważa się, że pierwsze kłódki były produkowane przez RzymianW średniowieczu produkcją dość skomplikowanych zamków słynęli Niemcy i Francuzi.
            Na Litwie metalowe zamki i klucze używane są od IX wieku, cylindryczne - od XI-XII wieku, a zawieszane z XV i XVI wiekuSzczególnie słynęli z produkcji zamków rzemieślnicy z Wilna i Kłajpedy. Przez nich wykonane zamki (oobok fabrycznych) były wykorzystywane do lat 30-40 XX stulecia. Zamki na skalę przemysłowa zaczęto produkować w końcu XX wieku w Kownie.


Do XV wieku w źródłach nie ma wzmianek o działalności  gildii kowali i ślusarzy  w Wilnie. Chociaż badania archeologiczne potwierdzają istnienie i wykorzystywanie tego typu wyrobów z metalu w pierwszym wieku po narodzeniu Chrystusa. Badania pozyskanych artefaktów wskazują, że zostały one wyprodukowane przez rzemieślników specjalizujących się w danej dziedzinie. Produkty wykonywano z rudy, którą wydobywał i dostarczał zwykły lud. Wyroby wykonane z metali wartościowych importowano z innych krajów. Podczas prowadzenia wojny z Krzyżakami, papież wydał dekret o zakazie importu rudy i produktów z metalu na terytorium Litwy. Historia jednak pokazała, że działania te nie spowolniły produkcji wyrobów metalowych na Litwie.

Po zwróceniu się Księcia Giedymina do gildii rzemieślniczej do Wilna zaczęli przybywać specjaliści, którzy reprezentowali różne dziedziny rzemiosła. Dla Wilna, jako  aktywnie rozwijającemu się i rozbudowującemu się miastowi, byli potrzebni murarze, dekarze, piekarze, ślusarze, stolarze, krawcy, kowale i rzemieślnicy innych zawodów. Większość mistrzów pochodziło  z Krakowa. Niemal wszyscy mistrzowie mieli potwierdzenia ich tytułów, przywileje przyznane przez króla. Zazwyczaj osiadali w pobliżu zamku książęcego, łącząc się ze sobą w gildie i warsztaty. Czyli jest to pierwsze ze znanych statutów dotyczących gildii w mieście w Wilnie (i Litwie).

4 sierpnia 1516 roku król polski i wielki książę litewski Zygmunt I Stary dał przywilej  wileńskim kowalom, kominiarzom i  ślusarzom.  Na podstawie już istniejących w Krakowie, ale dostosowanych do potrzeb lokalnych, w Wilnie po raz pierwszy założono cech, do którego należeli kowale, garncarze i kominiarze. Oznacza to, że to jest pierwsza nam znana ustawa o gildiach rzemieślniczych. Przywilej ten pozwalał mistrzom pracować poza murami Wilna, a mistrzom przybyłym z innych miast do Wilna, do pracy w cechu. Jednak jednocześnie zakazano uczniom i czeladnikom opuszczać cech. Wszyscy pracujący w cechu byli zobowiązani do bezwarunkowego przestrzegania statutu, a ten kto naruszył zostawał wydalany z gildii wraz z zakazem pracy w zawodzie. W tamtym czasie w Wilnie uprawiano więcej 42 rzemiosła, ale nie wszyscy mistrzowie jednoczyli się w cechy. Podstawą prawną dla gildii był statut, tworzyli go sami mistrzowie. W celu potwierdzenia napisanego statutu zwracano się do Jego Królewskiej Mości. Chociaż statuty uznawano za wieczne i niezmienne, okoliczności zmuszały przepisać je ze zmianami i uzupełnieniami.

W 1552 roku, Wielki Książę przekazał radzie miasta Wilna pełnomocnictwa zatwierdzania  statutów gildii. Od tego momentu wszystkie potwierdzone statut notowano do księgi miejskiej, którą przechowywano w ratuszu, co umożliwiło sprawdzać tekst statutu i jednocześnie utrudniło to wprowadzaniu zmian i uzupełnień do statutów. Mimo to, wielu nadal starali się o potwierdzenie statutu przez Wielkiego Księcia, ponieważ takie przywileje były bardziej wartościowe.

W 1569 roku Zygmunt August potwierdził wydane przez swego ojca Zygmunta I Starego przywileje kowalom, ślusarzom, garncarzom. Do nich dołączyli się również rusznikarze. Poprzednia ustawa została uzupełniona punktami, które ustalały o obowiązkowym udostepnieniu informacji o miejscu powstania dokumentu potwierdzający status mistrza i okazanie majstersztyku.

http://www.wilnoteka.lt/pl/artykul/jaroslaw-chont-wilenski-kluczykarz

 Tilto g. 33a-2, LT-01101 Vilnius, Lietuva
el. paštas:
dijosauab@gmail.com
Tel./fax +370 5 2125586, Mob. +370 6 5522777
svet. pusl. www.dijosa.comwww.dijosa.lt